Stycznik i sterowanie silnikiem lewo-prawo, jak to działa i jak podłączyć?
Aktualizacja: 2026-09-23
🎓 Kurs elektryki od zera · lekcja 38 z 42
▶ Zobacz na filmie, jak to robię
Oznaczenia na styczniku (PN-EN 50005)
| Zaciski | Co to jest |
|---|---|
| A1-A2 | cewka: sterowanie (np. 230 V AC: faza na A1, neutralny na A2) |
| 1-2, 3-4, 5-6 (L1-T1, L2-T2, L3-T3) | styki główne: nieparzyste od zasilania, parzyste do silnika |
| 13-14 | styk pomocniczy NO (normalnie otwarty): np. podtrzymanie |
| 21-22 | styk pomocniczy NC (normalnie zamknięty): np. blokada |
W styku pomocniczym pierwsza cyfra to numer kolejny, druga mówi o rodzaju: 1-2 = NC, 3-4 = NO. Zawsze sprawdź nadruk na konkretnym aparacie.
Start-stop z podtrzymaniem
Najprostszy układ sterowania: przycisk START (NO) załącza cewkę, a styk pomocniczy 13-14 stycznika, wpięty równolegle do START-u, podtrzymuje ją po puszczeniu przycisku. Przycisk STOP (NC) w szereg z cewką przerywa jej zasilanie i silnik staje.
Co jeszcze siedzi w obwodzie cewki
Stycznik robi to, co każe mu obwód sterowania, każdy aparat, którego styk wpięty jest w szereg z cewką, może silnik zatrzymać albo uruchomić:
- regulator temperatury (termostat): jego styk załącza cewkę, gdy temperatura jest poza nastawą (np. wentylator, grzałka), i wyłącza, gdy wróci do normy,
- czujnik kolejności i zaniku faz: przy braku fazy albo złej kolejności otwiera swój styk, cewka traci zasilanie i silnik staje, zanim się uszkodzi.
Układ lewo-prawo (nawrotny)
Silnik trójfazowy zmienia kierunek obrotów po zamianie dowolnych dwóch faz (np. L1 z L3). W układzie nawrotnym robią to dwa styczniki:
- K1: podaje fazy „prosto” → obroty w prawo,
- K2: podaje fazy z zamienionymi dwiema → obroty w lewo.
Blokada jest obowiązkowa: styk NC stycznika K1 wpina się w obwód cewki K2, a styk NC K2 w obwód cewki K1. Dzięki temu załączony K1 fizycznie odcina możliwość załączenia K2 i odwrotnie. Bez blokady jednoczesne załączenie obu = zwarcie międzyfazowe.
Jednofazowy silnik działa inaczej, zamiana L i N nic nie zmienia: kierunek obrotów silnika jednofazowego.
Wyłącznik silnikowy: zabezpieczenie silnika
Przed stycznikiem zwykle stoi wyłącznik silnikowy. Ma dwa wyzwalacze:
- termiczny: reaguje na długotrwałe przeciążenie (np. zablokowany wał, brak fazy),
- elektromagnetyczny: wyłącza natychmiast przy zwarciu.
Nastawę ustawiasz na prąd znamionowy z tabliczki silnika. Większe silniki startuje się łagodniej: rozruch gwiazda-trójkąt.
Takie układy (start-stop, lewo-prawo) pojawiają się na egzaminie zawodowym, rozwiązania krok po kroku: egzamin zawodowy ELE.02, zadania.
Lekcja 38 z 42 · przerobione: 0
Czy ta odpowiedź pomogła?